یکشنبه ۱ آذر ۱۴۰۵ - ۱۷:۰۸
پنج ویژگی شاخص حضرت ام‌البنین سلام‌الله‌علیها

حوزه/ حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی با تشریح ابعاد شخصیتی حضرت ام‌البنین(س)، پنج ویژگی شاخص این بانوی بزرگوار شامل ایثار، ادب، صبر، شجاعت و وفاداری را برشمرد و با اشاره به اینکه ایشان هر چهار فرزند خود را در راه امام حسین(ع) تقدیم کرد، زندگی آن حضرت را الگویی ماندگار از ایمان و فداکاری دانست.

به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، حجت‌الاسلام والمسلمین ناصر رفیعی، روز یکشنبه در برنامه تلویزیونی «سمت خدا»، با اشاره به جایگاه حضرت ام‌البنین(س) در خانواده امیرالمؤمنین علی(ع) اظهار کرد: این بانوی بزرگوار پس از شهادت حضرت زهرا(س)، مسئولیت سرپرستی و تربیت فرزندان خردسال حضرت علی(ع) را برعهده گرفت. در آن زمان، فرزندان حضرت زهرا(س) بزرگ‌تر شده بودند و زندگی مستقلی داشتند، اما فرزندان حضرت ام‌البنین(س) هنوز در سنین کودکی بودند و با شهادت امام علی(ع)، پدر خود را نیز از دست دادند.

وی افزود: حضرت ام‌البنین(س) پس از شهادت امیرالمؤمنین علی(ع)، چهار فرزند خود را در شرایطی دشوار و بدون حضور پدر پرورش داد. این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که بدانیم ایشان در واقعه کربلا نیز با وجود آگاهی از خطرات این سفر و احتمال شهادت امام حسین(ع)، هر چهار فرزند خود را همراه آن حضرت فرستاد.

حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی با بیان اینکه برخی افراد در چنین شرایطی ممکن بود یک یا چند فرزند خود را نزد خویش نگه دارند، گفت: حضرت ام‌البنین(س) همه فرزندانش را در راه همراهی با امام حسین(ع) تقدیم کرد. این رفتار، نخستین ویژگی بارز این بانوی بزرگوار، یعنی ایثار را نشان می‌دهد. ایثار زمانی معنا پیدا می‌کند که انسان از همه داشته‌های خود در راه هدفی بزرگ‌تر بگذرد.

این استاد حوزه و دانشگاه، ادب را دومین ویژگی حضرت ام‌البنین(س) دانست و با اشاره به واکنش ایشان پس از شنیدن خبر شهادت فرزندانش بیان کرد: در نقل‌هایی که از این بانوی بزرگوار نقل شده، آمده است که پس از دریافت خبر شهادت فرزندانش، درباره امام حسین(ع) پرسید و گفت: فرزندانم و هر آنچه زیر آسمان است به فدای حسین(ع). این سخن، اوج ادب و معرفت ایشان نسبت به جایگاه امام حسین(ع) را نشان می‌دهد.

وی ادامه داد: از این بانوی بزرگوار در برابر شهادت چهار فرزندش، شکوه و گلایه‌ای نقل نشده است؛ در حالی که از دست دادن چهار فرزند برای هر مادری بسیار دشوار است. حضرت ام‌البنین(س) در چنین شرایطی نیز جایگاه امام و هدفی را که فرزندانش در راه آن به شهادت رسیده بودند، در نظر داشت.

حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی، صبر و بردباری را سومین ویژگی این بانوی بزرگوار برشمرد و گفت: تصور کنید مادری سال‌ها با چهار فرزند زندگی کرده و آنان را بزرگ کرده باشد، اما در نهایت هر چهار فرزند خود را از دست بدهد. تحمل چنین مصیبتی بسیار دشوار است و حضرت ام‌البنین(س) نمونه‌ای شاخص از صبر در برابر مصیبت به شمار می‌رود.

وی با اشاره به آیه «وَبَشِّرِ الصَّابِرِینَ الَّذِینَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِیبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ»، افزود: صبر در برابر مصیبت از ویژگی‌های ارزشمند مؤمنان است و زندگی حضرت ام‌البنین(س) نمونه‌ای روشن از این ویژگی را به نمایش می‌گذارد.

این کارشناس دینی، شجاعت را چهارمین ویژگی حضرت ام‌البنین(س) دانست و با اشاره به رشادت فرزندان ایشان در واقعه کربلا اظهار کرد: شجاعتی که در رفتار فرزندان این بانوی بزرگوار دیده می‌شود، با نقش تربیتی مادر نیز ارتباط دارد. حضرت ابوالفضل العباس(ع) نمونه بارز این شجاعت است؛ شخصیتی که در میدان نبرد، دشمنان در برابر رشادت او تاب مقاومت نداشتند.

وی با اشاره به حضور حضرت عباس(ع) در کنار شریعه فرات و رویارویی ایشان با سپاه دشمن، گفت: در برخی نقل‌ها آمده است که با حمله حضرت عباس(ع)، افراد زیادی از سپاه مقابل پراکنده شدند.

حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی همچنین به وفاداری حضرت عباس(ع) اشاره کرد و افزود: این ویژگی در زیارت‌نامه آن حضرت نیز مورد تأکید قرار گرفته است؛ وفاداری‌ای که در کنار شجاعت، از خصوصیات شاخص ایشان به شمار می‌رود.

وی در ادامه با اشاره به جایگاه معنوی حضرت ام‌البنین(س) و توجه مردم به توسل به این بانوی بزرگوار اظهار کرد: بسیاری از مردم در گرفتاری‌ها و مشکلات خود به حضرت ام‌البنین(س) متوسل می‌شوند و این توسل در میان علاقه‌مندان به اهل‌بیت(ع) جایگاه ویژه‌ای دارد.

شرح صدر؛ از اصول مهم در سیره پیامبر(ص)

حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به موضوع برنامه‌های پیشین «سمت خدا» درباره اصول ثابت حاکم بر زندگی پیامبر اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع)، گفت: در برنامه‌های گذشته به اصولی مانند حریت، رعایت حدود الهی و رأفت و مهربانی اشاره شد و امروز یکی دیگر از این اصول، یعنی شرح صدر و دریادلی، مورد بررسی قرار می‌گیرد.

وی با بیان اینکه شرح صدر به معنای گشودگی سینه و برخورداری از ظرفیت و تحمل است، افزود: یکی از مشکلاتی که در خانواده، جامعه و حتی عرصه سیاست با آن مواجه هستیم، ضیق صدر یا تنگ‌نظری و نداشتن تحمل است. شرح صدر از صفات ارزشمند انسانی است که به فرد کمک می‌کند در مواجهه با مسائل و رفتارهای مختلف، ظرفیت بیشتری داشته باشد.

این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به کاربردهای این واژه در قرآن کریم، اظهار کرد: مفهوم شرح صدر در پنج آیه قرآن آمده است که بخشی از آنها به شرح صدر به‌صورت مطلق و بخشی به شرح صدر در مسیر اسلام و در مقابل آن، شرح صدر در مسیر کفر اشاره دارد.

حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی با اشاره به درخواست حضرت موسی(ع) از خداوند پیش از مواجهه با فرعون، بیان کرد: حضرت موسی(ع) از خداوند خواست که سینه‌اش را گشاده کند تا بتواند مأموریت خود را انجام دهد. این درخواست نشان می‌دهد که حتی برای انجام یک مسئولیت بزرگ و مواجهه با فردی مانند فرعون، برخورداری از شرح صدر و ظرفیت روحی ضرورت دارد.

وی با اشاره به تفاوت شرح صدر اسلامی و شرح صدر در مسیر کفر، گفت: شرح صدر اسلامی به معنای آمادگی وجود انسان برای پذیرش حق، علم و دانش است؛ اما ممکن است فردی ظرفیت و توانایی خود را در مسیر باطل و کفر به کار بگیرد. بنابراین، صرف داشتن ظرفیت کافی نیست، بلکه جهت‌گیری آن نیز اهمیت دارد.

حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی با بیان اینکه شرح صدر در زندگی اجتماعی نشانه‌هایی دارد، اظهار کرد: حسن خلق، لبخند، عطوفت و مهربانی، عفو و گذشت، عیب‌پوشی، انصاف، مدارا و صبر از نشانه‌های برخورداری از شرح صدر است. انسان دارای شرح صدر، در برخورد با دیگران زود عصبانی نمی‌شود، کینه به دل نمی‌گیرد و تلاش می‌کند از خطاهای دیگران بگذرد.

وی با تأکید بر ضرورت برخورداری مدیران و مسئولان از این ویژگی گفت: کسانی که مسئولیت دارند و با مردم و ارباب‌رجوع سروکار دارند، بیش از دیگران به شرح صدر نیازمندند. یکی از ابزارهای موفقیت مدیر، برخورداری از ظرفیت و تحمل است؛ چراکه در جایگاه مسئولیت، افراد مختلف با دیدگاه‌ها و خواسته‌های متفاوت مراجعه می‌کنند و مدیر باید بتواند با حوصله به سخنان آنان گوش دهد.

این کارشناس دینی، پذیرش حق را از دیگر نشانه‌های شرح صدر دانست و افزود: گاهی انسان حقیقتی را می‌داند، اما به دلیل تعصب و لجاجت آن را نمی‌پذیرد. چنین رفتاری نشانه تنگ‌نظری است. در مقابل، انسان برخوردار از شرح صدر، حتی اگر سخن حق برخلاف میل و نظر او باشد، آن را می‌پذیرد.

حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی در تبیین شرح صدر پیامبر اکرم(ص) به نمونه‌هایی از زندگی آن حضرت اشاره کرد و گفت: در یکی از حوادث، فردی از مشرکان در حالی که پیامبر(ص) زیر درختی استراحت می‌کرد، شمشیر کشید و از ایشان پرسید چه کسی می‌تواند تو را از دست من نجات دهد؟ پیامبر(ص) پاسخ دادند: خداوند. در ادامه، آن فرد از انجام قصد خود منصرف شد و پیامبر(ص) نیز با گذشت و بزرگواری با او برخورد کردند. این رفتار نمونه‌ای از ظرفیت و شرح صدر پیامبر(ص) است.

وی همچنین با اشاره به ماجرای اختلاف دو نفر از مسلمانان در مسیر بازگشت از یکی از جنگ‌ها اظهار کرد: در این حادثه، دو نفر برای برداشتن آب از چاه هم‌زمان سطل انداختند و طناب‌هایشان به یکدیگر گره خورد. اختلاف میان آن دو بالا گرفت و یکی از آنها به دیگری سیلی زد. این اتفاق زمینه سوءاستفاده عبدالله بن ابی، از سران منافقان، را فراهم کرد تا میان مهاجران و انصار اختلاف ایجاد کند و از این حادثه برای تحریک مردم بهره ببرد.

حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی افزود: پیامبر اکرم(ص) پس از آگاهی از ماجرا، دستور حرکت دادند و با ادامه دادن مسیر، اجازه ندادند اختلاف و درگیری گسترش پیدا کند. این رفتار نشان می‌دهد که آن حضرت در مواجهه با اختلاف‌ها، به جای دامن زدن به تنش، برای فروکش کردن آن تلاش می‌کردند.

وی در ادامه به رفتار پیامبر(ص) با عبدالله بن ابی اشاره کرد و گفت: با وجود اینکه عبدالله بن ابی از منافقان بود و بارها به مسلمانان آسیب رسانده بود، پس از مرگ او، فرزندش نزد پیامبر(ص) آمد و درخواست کرد پیراهن آن حضرت را برای کفن پدرش در اختیار او قرار دهند. پیامبر(ص) نیز با وجود آگاهی از جایگاه پدر، درخواست فرزند را رد نکردند و پیراهن خود را به او دادند.

این استاد حوزه و دانشگاه در پایان با تأکید بر اینکه شرح صدر باید در زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی مورد توجه قرار گیرد، گفت: این ویژگی به‌ویژه برای عالمان دینی و کسانی که با مردم ارتباط دارند، ضروری است. انسان باید در برابر اختلاف‌نظرها و رفتارهای دیگران ظرفیت داشته باشد و اجازه ندهد مسائل کوچک به کینه و دشمنی تبدیل شود.

انتهای پیام/

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha